Replika
همدم هوش مصنوعی — نه یک ابزار درمانی، بلکه یک رابطهی شبیهسازیشده
Replika، با بیش از ۵۰۰ میلیون دانلود، یکی از پرکاربردترین اپلیکیشنهای «همدم هوش مصنوعی» جهان است — اما برخلاف بقیهی ابزارهای این فهرست، خودش را یک محصول سلامت روان معرفی نمیکند، و همین موضوع محل مناقشهی جدی حقوقی و اخلاقی شده است.
Replika چیست؟
Replika را شرکت Luka Inc. در سال ۲۰۱۷ ساخت. کاربر یک آواتار سهبعدی شخصیسازیشده میسازد که با گذشت زمان «شخصیتش» بر اساس گفتوگوها شکل میگیرد. هدف اعلامشدهی محصول، فراهمکردن یک دوست/همراه هوش مصنوعی برای گفتوگوی روزمره و پشتیبانی هیجانی است — نه یک درمانگر یا ابزار بالینی.
چرا در این فهرست است؟
با اینکه Replika رسماً خودش را ابزار درمانی معرفی نمیکند، در عمل میلیونها کاربر از آن دقیقاً برای همان چیزهایی استفاده میکنند که این فهرست به آن میپردازد: تنهایی، اضطراب اجتماعی، و نیاز به گفتوگوی هیجانی. همین شکاف میان «کاربرد واقعی» و «هدف اعلامشده» یکی از مهمترین نکات هشداردهندهی این حوزه است.
شکایت رسمی FTC (ژانویه ۲۰۲۵): سه سازمان حقوقی و مدنی آمریکایی (از جمله Tech Justice Law Project) شکایتی رسمی علیه Luka Inc. نزد کمیسیون تجارت فدرال آمریکا ثبت کردند؛ ادعای اصلی این بود که تبلیغات Replika، مطالعات علمی را تحریف کرده، از توصیههای جعلی کاربران غیرواقعی استفاده کرده، و طراحی محصول عمداً وابستگی هیجانی کاربران آسیبپذیر را تشویق میکند تا زمان و هزینهی بیشتری در اپ صرف کنند.
اقدامات نظارتی
در می ۲۰۲۵، نهاد حفاظت از دادهی ایتالیا (Garante) بهخاطر نقض مقررات حریم خصوصی، Luka Inc. را ۵ میلیون یورو جریمه کرد. از ۱ ژانویهی ۲۰۲۶، قانون SB 243 ایالت کالیفرنیا شرکتهای سازندهی «همدمهای هوش مصنوعی» را ملزم به افشای اقدامات ایمنی، نظارت بر محتوا، و نحوهی مدیریت داده کرده است.
محدودیتها و نقدها
پژوهشها نشان دادهاند فناوری این نوع اپها فاقد سازوکارهای ایمنی کافی برای محافظت از کاربرانی است که سطح بالایی از اعتماد و آسیبپذیری هیجانی در تعامل با این رباتها سرمایهگذاری میکنند. مطالعات مستقل، الگوهایی از رفتار آزاردهنده از سوی ربات (از جمله در بررسیهای کاربران از همان سال ۲۰۱۷) و همچنین طراحیهای عمدی برای تسریع دلبستگی هیجانی (مثل «اهدای هدیه» یا «اظهار عشق» توسط ربات) را گزارش کردهاند.
دسترسی
وبسایت رسمی: replika.com