پژوهشی تازه در مجله Scientific Reports نشان میدهد الگوهای قضاوت درباره تصاویر ممکن است اطلاعاتی برای تمایز میان نشانههای افسردگی و اضطراب فراهم کنند. پژوهشگران از ۳۴۷۶ بزرگسال ۱۸ تا ۷۰ ساله در آمریکا خواستند ۴۸ تصویر با محتوای مثبت یا منفی—از حیوانات و منظرهها تا بلایا و ورزشهای پرهیجان—را سریع و در مقیاسی از «بسیار ناخوشایند» تا «بسیار خوشایند» امتیاز دهند. سپس از این پاسخها ۱۵ شاخص ریاضی مرتبط با گرایش به پاداش، اجتناب، ریسکپذیری و زیانگریزی استخراج شد.
برای بخش یادگیری ماشین، مطالعه روی ۷۴۹ نفر متمرکز شد که بر اساس پرسشنامهها فقط در یکی از دو گروه «نشانههای متوسط تا شدید افسردگی» یا «نشانههای متوسط تا شدید اضطراب» قرار میگرفتند. افرادی که همزمان در هر دو گروه بودند کنار گذاشته شدند. مدل جنگل تصادفی با استفاده از شاخصهای قضاوت و متغیرهای جمعیتشناختی به AUROC برابر با ۰٫۷۹۸ رسید؛ استفاده از شاخصهای قضاوت بهتنهایی نیز نتیجهای بسیار نزدیک، یعنی ۰٫۷۹۳، داشت. دقت گزارششده حدود ۷۲ درصد بود و شاخصهای قضاوت در مجموع ۸۳ درصد اهمیت ویژگیهای مدل را تشکیل دادند. این عدد به معنی «دقت ۸۳ درصدی» نیست، بلکه سهم نسبی این ویژگیها در تصمیمهای مدل را توصیف میکند.
الگوهای مشاهدهشده نیز میان دو طیف یکسان نبودند. در گروه دارای نشانههای اضطراب، حساسیت بیشتر به پیامدهای منفی و برخی الگوهای اجتنابی برجستهتر بود؛ در حالی که در نشانههای افسردگی، تغییرات متفاوتی در پردازش پاداش و انگیزش دیده شد. نویسندگان میگویند چنین تکلیف کوتاهی شاید در آینده به غربالگری یا ارجاع اولیه کمک کند، اما دادههای فعلی برای استفاده تشخیصی کافی نیست.
این احتیاط اهمیت زیادی دارد. شرکتکنندگان مصاحبه تشخیصی بالینی نداشتند و گروهبندی فقط با امتیاز پرسشنامههای PHQ-9 و STAI انجام شد. مطالعه مقطعی بود، دادهها در دسامبر ۲۰۲۱ جمعآوری شدند و نمونه عمدتاً سفیدپوست، زن و میانسال بود. مهمتر اینکه افراد دارای همبودی افسردگی و اضطراب—وضعیتی رایج در عمل بالینی—از تحلیل اصلی کنار گذاشته شدند و گروه افسردگی نیز بسیار کوچکتر از گروه اضطراب بود. بنابراین هنوز روشن نیست مدل در جمعیتهای متنوع، محیط درمانی واقعی یا بیماران دارای همبودی چه عملکردی خواهد داشت.
در بخش تعارض منافع نیز مقاله میگوید برخی نویسندگان برای روشهای مرتبط با پیشبینی اختلالات خلقی و اضطرابی درخواست پتنت ثبت کردهاند و قصد ثبت پتنت دیگری بر پایه این پژوهش دارند. نتیجه اصلی را بهتر است یک نشانه پژوهشی امیدوارکننده، نه آزمون آماده برای تشخیص یا انتخاب درمان، دانست.
منبع: Vike و همکاران، Scientific Reports، منتشرشده در ۱۴ اوت ۲۰۲۶. مقاله اصلی | DOI
